Savaşın Mekansal Mekanizmaları ve Mimarlığın Rolü
YAPI Dergisi’nin 503 Mayıs-Haziran 2026 sayısının “Savaşın Mekansal Mekanizmaları: Kontrol, Gözetim ve İşgal Mimarisi” dosya bölümünde; yapılı çevrenin siyasi tahakküm, demografik kontrol ve sistematik yıkımın bir aracına dönüştüğü bir dünyada mimarlığın suç ortaklığı ve direnç olanakları tartışmaya açılıyor. Mimar Ebru Şevli tarafından hazırlanan dosyada, mekanın fiziksel varlığının, üretimini mümkün kılan sosyal ve politik ilişkiler ağından yalıtılamayacağı vurgulanıyor.
1948’den bu yana süren ve modern dünyanın en uzun işgali olarak karşımıza çıkan İsrail’in Filistin işgali, mekanın üretiminin ve denetiminin iktidarın alanını genişleten mekanizmalara nasıl dönüşebileceğine dair net bir örnek ortaya koyuyor. Bu şiddetin coğrafyası tekil veya istisnai değil; Doğu Türkistan’dan Sudan’a, Yemen’den Lübnan ve İran’a kadar sivil altyapının, hastanelerin ve kültürel alanların hedef alınmasıyla benzer bir mekansal mantığı tekrarlıyor.
Dosyada ayrıca Rudyard Kipling’in 1914-1918 yılları arasındaki savaş deneyimlerine ve oğlu John Kipling’in ölümüne değiniliyor. İngiliz Milletler Topluluğu Savaş Mezarları Komisyonu 2015 yılında Kipling’in gömüldüğü yeri doğru olarak tespit ettiğini, ölüm tarihini 27 Eylül 1915 olarak belirlediğini ve Haisnes’deki St. Mary’s A.D.S. Mezarlığı’na gömüldüğünü açıklamıştır. İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya ve İngiltere’de hava bombardımanları nedeniyle meydana gelen kentsel yıkımlar, W. G. Sebald’ın analizleri ve “yıkıntı edebiyatı” janrı üzerinden inceleniyor. Nitekim 8 Nisan 1945 tarihinde Halberstadt’a yapılan hava saldırısının ardından Amerikalı bir askeri psikolog, halkın anlatma arzusu olmasına rağmen hatırlamak için gereken psikolojik gücü kentin tahrip olmuş bölgesiyle örtüşen sınırlarda kaybettiğini gözlemlemiştir.
#İnşaat #Altyapı #YeşilDönüşüm
Kaynak: Habere Git