Aliye Pekin Çelik ile Sürdürülebilir Mimarlık ve Küresel Politikalar Üzerine
Mimar Aliye Pekin Çelik 1968’de ODTÜ Mimarlık’tan yüksek mimar olarak mezun oldu; iki yıl sonra, Türkiye’deki gecekondular üzerine yazdığı tezle Princeton Mimarlık Okulu’nun ilk kadın mezunu oldu. Doktorasını İstanbul Teknik Üniversitesinde tamamlayan Çelik, on yılını TÜBİTAK Yapı Araştırma Enstitüsü’nde pasif güneş mimarisi ve düşük maliyetli konut üzerine çalışarak, sonraki otuz yıla yakınını ise Birleşmiş Milletler’de geçirdi. Önce Nairobi ve New York’taki UN-Habitat bünyesinde 1996 İstanbul Habitat II Konferansı’nın hazırlıklarını yönetti, ardından UNDESA’da ECOSOC’un çalışmalarını hazırlayan birimin başına geçti. 2010’da BM’nin kent gündemini mimarlarla buluşturmak için New York’ta Sürdürülebilir Kentleşme Konsorsiyumu’nun (CSU) kurucuları arasında yer aldı.
Eğitim sürecinde Bilgi Denel, Abdullah Kuran, Fritz Janeba ve Cevat Erder gibi isimlerden ders alan Aliye Pekin Çelik, Princeton Üniversitesi’ne gittiğinde Kenneth Frampton’ın Sovyetler Birliği’nin ilk yıllarındaki konut çalışmaları üzerine yaptığı araştırmalardan etkilendi. Eduardo Lozano ile Latin Amerika’daki gecekondu yerleşimleri üzerine çalışırken, aynı zamanda New York’un East Harlem bölgesindeki eski konut yapıları üzerinde araştırmalar yürüttü. Ankara’ya döndükten sonra İmar ve İskan Bakanlığında çalışmaya başlayarak Devlet Planlama Teşkilatındaki konut çalışmalarına katıldı.
Princeton Mimarlık Fakültesi Dekanı Robert Geddes tarafından okula kabul edilen Çelik, 96 yaşındayken hayatını kaybeden Geddes ile uzun yıllar yakın dost olarak çalıştı. Victor Olgyay’ın "Design with Climate" biyoklimatik tasarım derslerinden ve kitaplarından etkilenen Çelik; Charles Gwathmey, Michael Graves ve Anthony Vidler gibi isimlerle çalıştı ve tez projesiyle American Institute of Architects tarafından ödüllendirildi. Türkiye'de TÜBİTAK Yapı Araştırma Enstitüsü'nde Tulu Baytin ve İTÜ'den Prof. Lütfi Zeren ile birlikte pasif güneş tasarımı, enerji tasarrufu ve düşük maliyetli konut üzerine çalışmalar yürüttü, Ankara'daki hava kirliliğine karşı mevcut binalarda enerji tasarrufu ve retrofit çözümleri savundu.
1981’de Nairobi’de UN-Habitat’a geçen Çelik, enerji, konut, yerel yapı malzemeleri ve kadınların yapılı çevrenin oluşturulmasındaki rolü üzerine çalışmalarını sürdürdü. 1988’de Nairobi’de düzenlenen Birleşmiş Milletler Dünya Kadınlar Konferansı’na katıldı. New York’taki Türkevi’nde; Yakın Ertürk, Gülden Türköz-Cosslett ve Charlotte Bunch gibi isimlerin katılımıyla başarılı bir toplantı gerçekleştirdi.
1996 yılında dünya kentsel nüfusunun oranı %45,1 iken, Vancouver’daki 1976 Habitat I Konferansı’ndan yirmi yıl sonra, II. Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı (Habitat II) 3–14 Haziran 1996 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleştirildi. Konferansın hazırlıkları New York, Cenevre ve Nairobi’de yürütüldü. Dr. Arcot Ramachandran, Mustafa Akşin, Süleyman Demirel, Dr. Wally N’Dow, Boutros Boutros-Ghali, Enrique Peñalosa, Jaime Lerner, Charles Correa, Fidel Castro ve Bella Abzug gibi önemli isimlerin yer aldığı İstanbul’daki konferansa yaklaşık yirmi bin kişi katıldı. 2016’daki Habitat III ve 2015’teki Sürdürülebilir Gelişme Amaçları (SDG) süreçleriyle çalışmalar devam etti.
UNDESA döneminde ECOSOC’un çalışmalarını yürüten Çelik, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi’nin (ECOSOC) seçimle belirlenen 54 ülkenin temsilcilerinden oluşan yapısı altında sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarını koordine eden çalışmalar gerçekleştirdi.
#Mimarlık #YeşilDönüşüm #İnşaat
Kaynak: Habere Git